Wirus na telefonie — jak sprawdzić, czy telefon jest zainfekowany, i jak go wyczyścić

Klasyczny „wirus”, który sam się powiela, na telefonie zdarza się rzadko. Znacznie częściej problemem są złośliwe aplikacje: wyświetlają reklamy na pulpicie, subskrybują płatne usługi, wykradają dane albo szpiegują. Dobra wiadomość: w większości przypadków da się je usunąć bez resetu telefonu.

• Reklamy pojawiają się na ekranie głównym lub nad innymi aplikacjami, nawet gdy nic nie otwierasz.
• Bateria nagle trzyma dużo krócej, a telefon grzeje się w spoczynku.
• Zużycie danych mobilnych wyraźnie rośnie bez zmiany nawyków.
• Widzisz aplikacje, których nie instalowałeś, albo ikona aplikacji zniknęła zaraz po instalacji.
• Na rachunku pojawiają się usługi premium lub znajomi dostają od Ciebie dziwne SMS-y.
• Przeglądarka sama otwiera strony albo zmieniła się wyszukiwarka domyślna.

Pojedynczy objaw nie musi oznaczać infekcji — szybkie rozładowywanie może mieć zwykłe przyczyny (zobacz jak przedłużyć życie baterii). Kilka naraz to już sygnał do działania.

1. Uruchom tryb awaryjny. Przytrzymaj przycisk zasilania, a potem przytrzymaj opcję „Wyłącz” na ekranie, aż pojawi się „Tryb awaryjny” (w części telefonów sposób jest inny — sprawdź instrukcję producenta). W tym trybie działają tylko aplikacje systemowe. Jeśli reklamy znikają, winna jest któraś z zainstalowanych aplikacji.
2. Przejrzyj listę aplikacji (Ustawienia → Aplikacje) i odinstaluj wszystko, czego nie rozpoznajesz, zwłaszcza „latarki”, „czyściciele”, „przyspieszacze” i aplikacje pobrane spoza Sklepu Play.
3. Sprawdź aplikacje administratora urządzenia (zwykle Ustawienia → Bezpieczeństwo → Aplikacje administratora urządzenia). Złośliwa aplikacja z tymi uprawnieniami blokuje własne odinstalowanie — najpierw odbierz jej uprawnienia, potem ją usuń.
4. Uruchom skanowanie Play Protect: Sklep Play → ikona profilu → Play Protect → Skanuj.
5. Wyczyść przeglądarkę — dane stron i zgody na powiadomienia. Powiadomienia ze stron bywają mylone z wirusem.

Na iPhonie aplikacje działają w izolacji, więc klasyczne infekcje są bardzo rzadkie. Częstsze problemy to:

• Profile konfiguracyjne — Ustawienia → Ogólne → VPN i zarządzanie urządzeniem. Usuń profil, którego nie instalowała Twoja firma lub szkoła.
• Spam w kalendarzu — subskrybowane kalendarze z „wygranymi” usuniesz w Ustawienia → Kalendarz → Konta.
• Wyskakujące okna w Safari — wyczyść historię i dane witryn.

Na obu systemach zainstaluj najnowsze aktualizacje — łatają luki, z których korzystają ataki.

Jeśli problem wraca mimo usunięcia podejrzanych aplikacji, zrób kopię zapasową zdjęć i kontaktów (jak zrobić kopię zapasową telefonu) i przywróć ustawienia fabryczne. Po resecie nie przywracaj aplikacji hurtem — instaluj je ręcznie, po kolei. Potem zmień hasła do poczty i banku, najlepiej z innego urządzenia, i włącz weryfikację dwuetapową.

Jak się chronić na przyszłość

• Instaluj aplikacje tylko ze Sklepu Play lub App Store.
• Sprawdzaj, o jakie uprawnienia prosi aplikacja — jak ograniczyć uprawnienia aplikacji.
• Nie instaluj „aktualizacji” ani aplikacji kurierskich z linków w SMS-ach i nie skanuj przypadkowych kodów QR (jak bezpiecznie skanować kody QR).
• Jeśli podejrzewasz, że ktoś Cię śledzi, przeczytaj jak wykryć stalkerware.